İKİ ANA GÜNDEMİN KESİŞİMİ: DÜNYA ŞEHİRCİLİK GÜNÜNÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ZİRVESİ IŞIĞINDA KUTLAMAK

Arzu ULUSOY SHIPSTONE

Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği, Danışma Kurulu Üyesi

KAPI olarak 8 Kasım 2021’de ilk Dünya Şehircilik (Kent Planlama) Günümüzü kutlamaya hazırlanıyoruz. Bu yıl bu kutlamalar aylardır beklenen ve küresel iş birliği gündemini de belirleyen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 26. Taraflar Konferansı’nın (COP26) hemen ardından gerçekleşecek. 

Bu zamanlama bu iki gündemi birbirine daha da yaklaştırmak ve daha sıkı entegre etmek için bir fırsat. Bir yanda gezegenimiz için küresel sıcaklık artışını yüzyıl sonuna kadar 1.5 derece ile sınırlandırabilmek adına belki de son şans olarak görülen COP26… Diğer yanda ise daha dirençli ve yaşanabilir şehirler ve kentsel alanların oluşumunda kilit bir role sahip yerel yönetimler ve şehir planlamacıları…

Gerçekten de iklim değişikliğinin de etkisiyle daha da sıklaşan ve yıkıcı hale gelen doğal afetlerin en yoksul ve kırılgan grupları orantısız bir şekilde etkilemesi ve çevre bilinci ve duyarlılığı giderek artan toplum, pandemi sonrasında adil ve sürdürülebilir bir iyileşmenin sağlanmasında şehirlerimize kritik bir misyon yüklüyor (UN-Habitat, 2021). Peki neden?

  • Yerel yönetimler halihazırda iklim değişikliğinin etkilerini en derinden hisseden ve ona karşı önlemleri ve uyum programlarını ilk etapta uygulamaya koyma kapasitesine ve tecrübesine sahipler;
  • Şehirler ve kentler karbon salınımının en yüksek olduğu alanlar olarak küresel ısınmayı kontrol altına alma amacıyla 2050’ye kadar sıfır emisyonun sağlanması hedefinin merkezinde yer alıyor;
  • Halka en yakın demokratik kurumlar olarak yerel yönetimler kenttaşlarının ihtiyaçlarını ve tercihlerini tespit ve temsil etmek için en doğru adres niteliğindeler;
  • Sürdürülebilir Kalkınma Programlarının yerele indirgenmesi, BM ve diğer uluslararası kalkınma kuruluşları için 2030 Hedeflerine ulaşmanın en önemli unsurlarından biri olarak kabul ediliyor;      
  • Şehir planlamasının kentsel çevrenin kullanımı ve tasarımı ile ilgili politik ve teknik bir süreç olması, geleceğin şehirlerinin katılımcı ve uzun dönemli bir vizyon ile inşasına olanak tanıyor.
“Sadece bir sağlık krizi yaşamıyoruz. Covid19 iklim krizi ile eşitsizlik krizlerini birleştirmekte. Yaşadığımız teknik çözümler ile değil, eşitsizliğin üstesinden gelme azmi ile alakalıdır.” 
Shipra Narang Suri
BM Kentsel Uygulamalar Şubesi Şefi

Bu arka plan ve şehirlerin küresel ilkim değişikliği müzakerelerine artan katılımı, şehir planlamacılarına toplumsal ve kentsel düzeyde nesiller arası eşitliğin sağlanmasında bir fark yaratma imkânı sunuyor. Kullandıkları her yöntem, tasarladıkları her çözüm, getirdikleri her yenilik ve alınmasına katkıda bulundukları her karar hem bugünü hem de geleceği şekillendirme olanağını da birlikte getiriyor.  Diğer bir deyişle sürdürülebilir kentsel alanların inşasını iklim değişikliği ile mücadelenin ve dolayısıyla yeşil, eşitlikçi ve kapsayıcı bir iyileşmenin merkezine yerleştiriyor (WB, 2021). 

Peki günümüzde yerel yönetimler ve şehir planlamacılar böyle bir vizyonu pratikte nasıl hayata geçiriyorlar? İklim Anlaşmasına taraf olan 197 ülke ilk aşamada muğlak olarak taahhüt ettikleri hedefleri COP26 sürecinde daha da güçlendirseler bile, ulusal ve yerel düzeyde bu hedeflere ulaşmayı sağlayacak politikalara ve uygulamalara ihtiyaç duyulduğu aşikâr (IMF, 2021).  Bu bağlamda, yerel yönetimler ve şehir planlamacılar 5 ayrı boyutta gündemi şekillendirerek fark yaratma olanağına sahip:

  • Daha dirençli şehirler için ulaşım ve konut planlama süreçlerinin entegrasyonunu sağlayacak uzun dönemli mekânsal stratejileri kentsel paydaşlarla koordineli bir şekilde oluşturup uygulama;
  • Doğa dostu, özgün karakterli, sakinlerinde topluluk ve yakınlık hissini, yerel bağlılığı ve aidiyet duygusunu geliştiren daha yaşanabilir şehirler ve kentsel alanlar tasarlama;
  • Ekolojik dönüşümü destekleyen, sürdürülebilir prensipler doğrultusunda sakinlerine güvenli ve sağlıklı yaşam ve çalışma alanları sunan ve yaşam kalitesini yükselten şehirleri hayata geçirme; 
  • Yeni ve çevre dostu teknolojilerin şehirler ve kentlerin işleyişinde ve gelişiminde etkili olarak kullanılması ve altyapıda temiz-teknolojilerin benimsenmesini sağlayan projeler geliştirme;
  • Geleceğin şehirlerinin tasarlanmasında karar alma süreçlerine sivil katılımı (özellikle kırılgan gruplar düzeyinde) arttırıp, kent sakinlerini destekleyici ve güçlendirici adımlar atma.  

Bu pozitif gelişmelerle birlikte, uygulamada gördüğümüz resim çok daha karmaşık. Küresel kriz ve sorunlarla mücadelede ön saflarda yer almanın getirdiği büyüyen altyapı ve kaynak sorunlarının bu fark yaratma süreci üzerinde bir baskı yarattığı inkâr edilemez. İşte tam da bu noktada yerel düzeyde etkin politikaların hayata geçirilmesi, şehir planlama ve şehirleşmede modern yaklaşımların uygulanmasını her düzeyde desteklemeyi gerektiriyor. 

“Daha iyi kentsel planlama ve yönetim yoluyla iklim değişikliğiyle mücadele etmeli ve daha kapsayıcı yönetişim ve daha adil yatırım yoluyla artan eşitsizlikleri çözmeliyiz.” 
Maimunah Mohd Sharif
BM İnsan Yerleşimleri Programı İcra Direktörü

Şehirleşme ve iklim değişikliği gündemlerine birlikte bakış bu açıdan çok önemli. Çünkü şehirleşmede yenilikçi uygulamaların yaygınlaşması, iddialı iklim değişikliği hedefleri ile yerelde finansman ve kapasite açığı arasındaki farkın hızla kapatılmasına bağlı.  Bu ise kaynak tahsisi ve kullanımında toplumun her kesiminin ve sektörünün katıldığı, yerel yönetimlerin girişimci ve eşitlik-yanlısı bir yaklaşımla merkezinde yer aldığı, çok düzeyli iş birliğine dayalı bir dönüşüme işaret ediyor. 

Gelecek nesiller için daha sürdürülebilir bir dünya ancak böyle bir ortak sorumluluk bilinciyle hayata geçirilecek iyileşme süreci ile mümkün görünüyor. 

#Dünya Şehircilik Günü #Şehirleşme #İklim Değişikliği #Eşitlik #Kapsayıcılık 

Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI)

“Daha eşit ve kapsayıcı bir dünya mümkün!”

Twitter: https://twitter.com/kureselesitlik

Facebook: https://www.facebook.com/kureselesitlikvekapsayicilikagi

Linkedin: https://www.linkedin.com/company/kureselesitlikvekapsayicilikagi

Instagram: https://www.instagram.com/kureselesitlikkapsayicilikagi/

Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği Hakkında 

Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI), 3 Nisan 2021’de, Türkiye’de kadınların siyasete giriş kapısı olan kadınların yerel yönetimlere seçme ve seçilme hakkı kazanmasının 91.yıldönümünde İstanbul’da kuruldu. 21. yüzyılın değişen ve gelişen koşullarında, küresel ve yerel sorunlar karşısında toplumun tüm kesimlerinin daha eşit ve kapsayıcı bir dünyaya duydukları özleme katkı sunmak amacıyla çalışmalarımıza başladık. Adil, özgür ve daha iyi bir yaşamın mümkün olabilirliğine duyduğumuz inanç ile çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Eşitlik ve kapsayıcılık çerçevesinde; farklılıkları bir zenginlik olarak görüyor ve her türlü ayrımcılığa karşı çıkıyoruz. Eşitliği, evrensel insan haklarını, demokrasiyi, hukukun üstünlüğünü, temel hak ve özgürlükleri esas alarak etkinliklerimizi oluşturuyoruz.